E rapu ana a Ngāti Hinemihi i ngā huarahi hou hei hōnore i ō rātou tūpuna me te whakarite kia mau tonu te kōrero o tō rātou whakapapa ki ngā whakatupuranga e heke mai nei.
I te atatū o te Rāhoroi kua hori ka taki huihui ngā whānau ki te whare o Hinemihi ki Ngāpuna, i Rotorua, ā, ka whakanuia e te hapū tēnei kaupapa hira mā te tapa ingoa i ngā poupou o te whare ki ngā ingoa o ō mōrehu tūpuna i ora mai i te hū o Tarawera he 140 ngā tau ki muri.
He kaupapa nō mua, te kawa tūā, kua whakatikaina e Ngāti Hinemihi hei whakarite kia ora tonu te tohu o ō rātou tūpuna me ō rātou hītori.
Ko Anaha Hiini o Ngāti Hinemihi te tohunga karakia mō tēnei kaupapa. E ai ki a ia, he mea onge te tū o tēnei momo Kawa. “Me uaua ka kitea pea tēnei āhuatanga nā te āhua o ngā whare, kia whakatūwherahia tētahi whare, kia tāngia rānei te kawa, ā, tōna 80 ki te 100 tau ia e tū ana. Ā, kātahi anō ka tākina anō ētahi karakia,” hei tāna.
“Ahakoa te nui o te rangahau me te wānanga karekau i kitea ētahi ingoa e hāngai ana ki tēnā pou, ki tēnā poupou i toko ake ai te whakaaro kia tapaina ēnā poupou ki ētahi ingoa tētahi taha o te whare kia Ngāti Tarāwhai, ko tētahi taha kia Tūhourangi,
I te wā i hoki atu a Rangitakaiho White ki te whare, i ngākau nui ia ki te kitenga i te whakaingoatanga o ngā pou: “Ki tōku tirohanga i tino ohorere au, nōtemea kāre au i haramai ki konei mō te wā roa.” I a ia e kōrero ana mō tētahi pou motuhake, i kī ia: “Ko Aporo Te Wharekaniwha nōtemea entrepreneur ia.”
Mō te kaikarange a Parekaawa Liddell, he huarahi tēnei kia hono atu ngā uri ki ō rātou tūpuna: “Kō tēnei mahi āe he tapa ingoa ki runga i ngā whakairo nātemea kua roa nei e tū ingoa kore ana. Heoi anō he whakatō i te ingoa o ērā tupuna ki roto i ērā whakairo.”
I kī hoki a Parekaawa: “Ināianei kei te mōhio mātou o Ngāti Hinemihi ko wai ērā tūpuna, anō hoki, ka hiahia pea te tangata te mōhio ki ngā kōrero e pā ana ki aua tūpuna rā, anō hoki ka rongo pea te mauri me te āhurutanga.”
I whakaae a Whakaaio Nopera Kereopa ki te hiranga o tēnei kaupapa, otirā te hokinga mai o tōna ake whānau ki a Hinemihi: “Koinei te wā tuatahi kua kite i ēnei āhuatanga, te whakaingoa i ētahi poupou – he poupou tawhito. Nā reira waimarie mātou katoa ki te noho ki waenga i ngā tohunga karakia me ngā tohunga mōhio, hei ārahi i tēnei kaupapa, kia whakaatu mai me pēhea, me pēhea.”
I tāpiri hoki a Whakaaio: “Kāti, kuhuna mātou i te whare ka kite i ngā āhuatanga e tapaina ana i ngā ingoa ki runga ki ēnei tūpuna me te mīharo o te kaupapa nei. Me te mīharo o te hokinga mai o tēnei o tātou o te whānau Kereopa, ki tēnei whare ki Hinemihi.”
I te huringa o te ao, kei te whakahou a Ngāti Hinemihi i ngā tikanga kia kore ai e warewaretia ō rātou tūpuna, kia tū tonu ai tō rātou mana i roto i ngā tau e heke mai nei.
